Banki i instytucje pożyczkowe często finansują nie tylko kwotę, którą klient faktycznie otrzymuje do dyspozycji, ale również prowizję i inne koszty związane z zawarciem umowy. Powstaje wówczas istotne pytanie: czy kredytodawca może pobierać odsetki także od skredytowanej prowizji?
Zagadnienie odsetki od prowizji kredytowej ma szczególne znaczenie w sprawach dotyczących kredytów konsumenckich i sankcji kredytu darmowego.
Czym jest sankcja kredytu darmowego?
Sankcja kredytu darmowego to szczególne uprawnienie konsumenta przewidziane w art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. Może ono znaleźć zastosowanie, jeżeli kredytodawca (instytucja finansowa) naruszył określone w tym przepisie obowiązki.
Po skutecznym zastosowaniu sankcji konsument zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy, w terminie i w sposób ustalony w umowie.
Oznacza to, że w razie skutecznego zastosowania SKD kredytobiorca powinien co do zasady zwrócić udostępniony mu kapitał, natomiast kredytodawca traci prawo do odsetek i innych kosztów objętych sankcją.
Kiedy można zastosować sankcję kredytu darmowego?
Odpowiedź na pytanie sankcja kredytu darmowego kiedy przysługuje wymaga przede wszystkim analizy konkretnej umowy oraz sposobu wykonania przez kredytodawcę obowiązków ustawowych.
Art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim odwołuje się do naruszenia konkretnie wskazanych przepisów, dotyczących m.in. formy umowy, jej wymaganej treści, obowiązków informacyjnych oraz określonych zasad dotyczących kosztów kredytu.
Znaczenie mogą mieć m.in. nieprawidłowe informacje dotyczące wysokości kredytu, czasu obowiązywania umowy, stopy oprocentowania, RRSO, całkowitej kwoty do zapłaty, zasad i terminów spłaty czy innych elementów, których podanie jest wymagane przez ustawę.
Dlatego umowa kredytowa powinna zostać przeanalizowana indywidualnie. Samo występowanie określonej opłaty lub prowizji nie oznacza jeszcze automatycznie, że konsument może zastosować SKD. Przy analizie szczególne znaczenie mogą mieć błędy w umowie kredytowej SKD.
Czy bank może naliczać odsetki od prowizji kredytowej?
Kwestia ta przez lata była przedmiotem sporów między konsumentami a instytucjami finansowymi. Szczególne znaczenie ma obecnie wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 23 kwietnia 2026 r. w sprawie C-744/24.
TSUE odniósł się do sytuacji, w której kredytodawca pobiera odsetki nie tylko od kwoty rzeczywiście udostępnionej konsumentowi, lecz także od części kredytu przeznaczonej na sfinansowanie kosztów kredytu. Rozstrzygnięcie to ma istotne znaczenie m.in. dla skredytowanych prowizji.
W świetle tego orzeczenia nie można pobierać odsetek od kwot przeznaczonych na pokrycie kosztów związanych z kredytem. Ma to znaczenie w przypadku, gdy prowizja lub inne pozaodsetkowe koszty kredytu zostały skredytowane, a następnie od tak powiększonej kwoty naliczano odsetki.
W takiej sytuacji warto również sprawdzić, czy kredyt podlega sankcji kredytu darmowego.
Czy odsetki od prowizji wliczają się do RRSO?
RRSO, czyli rzeczywista roczna stopa oprocentowania, ma przedstawiać całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym.
Warto przy tym pamiętać, że RRSO i oprocentowanie to dwa różne parametry.
Prawidłowe ustalenie RRSO wymaga więc uwzględnienia kosztów kredytu zgodnie z zasadami określonymi w ustawie. Jeżeli sposób skonstruowania umowy powoduje naliczanie określonych odsetek, ma to znaczenie dla wyliczenia kosztów zobowiązania oraz RRSO.
Trzeba jednak odróżnić dwie kwestie. Pierwszą jest to, czy konkretny koszt został prawidłowo uwzględniony przy obliczaniu RRSO. Drugą – czy kredytodawca w ogóle był uprawniony do pobierania określonych odsetek.
Jak złożyć oświadczenie o sankcji kredytu darmowego?
Zastosowanie sankcji wymaga aktywnego działania konsumenta. Zgodnie z ustawą o kredycie konsumenckim konsument składa kredytodawcy pisemne oświadczenie.
W praktyce pojawia się więc pytanie, jak skorzystać z sankcji kredytu darmowego i prawidłowo złożyć wymagane oświadczenie. Oświadczenie wymaga przede wszystkim prawidłowego wskazania umowy oraz zakomunikowania kredytodawcy, że konsument korzysta z uprawnienia przewidzianego w art. 45 ustawy.
Warto również wskazać naruszenia, które zdaniem konsumenta uzasadniają zastosowanie sankcji. Pozwala to jasno przedstawić podstawę stanowiska i może mieć znaczenie w przypadku późniejszego sporu. Przy przygotowaniu dokumentu pomocny może być wzór sankcji kredytu darmowego.
Przed złożeniem oświadczenia warto dokładnie przeanalizować umowę, formularz informacyjny, harmonogram spłat oraz sposób obliczenia kosztów. Jeżeli bank lub instytucja pożyczkowa zakwestionuje skuteczność oświadczenia, dochodzenie wynikających z niego roszczeń może wymagać skierowania sprawy na drogę sądową.
Kancelaria LEX WIBOR Warszawa specjalizuje się w sprawach z zakresu prawa bankowego i analizie umów kredytowych pod kątem możliwych nieprawidłowości.
Pomoc w zakresie SKD jest dostępna również lokalnie:
- sankcja kredytu darmowego Szczecin
- sankcja kredytu darmowego Wrocław
- sankcja kredytu darmowego Poznań
- sankcja kredytu darmowego Kraków
Jak obliczyć możliwe korzyści z sankcji kredytu darmowego?
Wysokość możliwych korzyści zależy od parametrów konkretnej umowy, w tym kwoty kredytu, okresu spłaty oraz naliczonych odsetek, prowizji i innych kosztów. Kalkulator sankcji kredytu darmowego pozwala wstępnie oszacować wartość kosztów, które mogą mieć znaczenie przy rozliczeniu kredytu po skutecznym zastosowaniu SKD.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Jakie błędy w umowie kredytowej uprawniają do sankcji kredytu darmowego?
Nie każdy błąd w umowie daje prawo do SKD. Art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim wskazuje konkretne przepisy, których naruszenie może prowadzić do zastosowania sankcji.
Mogą to być m.in. określone naruszenia obowiązków dotyczących wymaganej treści umowy, RRSO, całkowitej kwoty do zapłaty, oprocentowania czy zasad spłaty. Każde potencjalne naruszenie należy jednak oceniać na tle konkretnej umowy i aktualnego orzecznictwa.
Jak sankcja kredytu darmowego wpływa na całkowity koszt kredytu?
Po skutecznym zastosowaniu SKD konsument zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów należnych kredytodawcy. W praktyce całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta może więc zostać istotnie obniżony. Jeżeli określone odsetki lub koszty zostały już zapłacone, może powstać kwestia ich odpowiedniego rozliczenia lub zwrot kosztów kredytu.
Ile czasu ma konsument na skorzystanie z sankcji kredytu darmowego?
Zgodnie z art. 45 ust. 5 ustawy o kredycie konsumenckim uprawnienie do skorzystania z sankcji wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy. Ustalenie, kiedy w konkretnej sprawie doszło do wykonania umowy, może jednak mieć zasadnicze znaczenie dla zachowania terminu. Z tego powodu z analizą dokumentów nie warto zwlekać, zwłaszcza gdy umowa została już całkowicie rozliczona.