Wszelkiego rodzaju kredyty i pożyczki należą do najchętniej wykorzystywanych produktów oferowanych przez instytucje finansowe. Produkty te stanowią również istotną część źródła dochodów banków. W pełni zrozumiałym więc jest, że ustawodawca stara się nakładać różnego rodzaju obowiązki, mające w zamyśle chronić kredytobiorców przed nadużyciami ze strony kredytodawców.
Przykładem takiej regulacji są przepisy dotyczące kredytu konsumenckiego, opisane w ustawie o kredycie konsumenckim. Prawa i obowiązki konsumenta według ustawy o kredycie konsumenckim zostały opisane m.in. w art. 45 ustawy, regulującym tzw. sankcję kredytu darmowego.
Interpretacja artykułu 45 w kontekście kredytów dla osób fizycznych prowadzi do wniosku, że w wypadku naruszenia przez bank praw konsumenta, kredytobiorca taki, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów zobowiązania należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. Prościej mówiąc, skorzystanie z sankcji kredytu darmowego wywiera taki skutek, że kredytobiorca oddaje bankowi dokładnie tę samą kwotę, którą pożyczył.
Jakie są zasady wykorzystania kredytu konsumenckiego zgodnie z art. 45?
Podkreślić należy, że nie zawsze można skorzystać z sankcji kredytu darmowego. Szerzej wyjaśniamy również, kiedy nie można skorzystać z sankcji kredytu darmowego.
Zasady wykorzystania kredytu konsumenckiego, a w zasadzie możliwości skorzystania z sankcji przybliża art. 45 ustawy. Z sankcji można więc skorzystać wyłącznie w odniesieniu do:
- kredytów konsumenckich – takich, których wysokość nie przekracza 255 550,00 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska,
- udzielanych konsumentowi,
- których podpisanie nastąpiło po dniu 17 grudnia 2011 roku. Co istotne sankcja kredytu darmowego nie będzie miała zastosowania do kredytu hipotecznego.
Jakie są prawa konsumenta określone w artykule 45 ustawy o kredycie konsumenckim?
Kredytobiorca ma prawo, w wypadku wystąpienia przesłanek z art. 45 wystąpić z roszczeniem o sankcję kredytu darmowego. Wcześniej musi jednak złożyć kredytodawcy stosowne oświadczenie.
Przy jego przygotowaniu pomocny może być wzór sankcji kredytu darmowego.
Jest to w praktyce pisemne oświadczenie kredytodawcy o naruszeniu obowiązku objętego sankcją darmowego kredytu. Termin na złożenie takiego oświadczenia wynosi rok od dnia wykonania umowy i nie podlega przywróceniu.
Więcej na temat tego terminu wyjaśniamy w artykule ile wstecz można skorzystać z sankcji kredytu darmowego.
Jakie są obowiązki kredytobiorcy na mocy art. 45?
Treść art. 45 nie reguluje, co do zasady, obowiązków kredytobiorcy. W artykule tym opisano zasady i przesłanki, po spełnieniu których kredytobiorca może wystąpić z roszczeniem sankcji kredytu darmowego. Jest to jednak jego prawo, nie obowiązek.
Przepis ten natomiast, poprzez odwołania do innych artykułów ustawy, wskazuje na obowiązki kredytodawcy, których uchybienie skutkuje możliwością skorzystania z sankcji kredytu darmowego.
Przykładem takich naruszeń są błędy w umowie kredytowej mogące stanowić podstawę do SKD, w tym:
- umowa kredytu nie została zawarta w formie dokumentowej, czyli w formie pisemnej – istnieją wyjątki od tej reguły,
- umowa kredytu nie zawiera kluczowych danych jak: imię i nazwisko, adres konsumenta oraz imię i nazwisko (nazwa) i adres (siedziba) oraz adres do doręczeń elektronicznych kredytodawcy i pośrednika kredytowego,
- umowa kredytu nie zawiera informacji o:
- rodzaju kredytu,
- okresie spłaty,
- całkowitej kwocie zobowiązania,
- terminie i sposobie wypłaty kredytu,
- stopie oprocentowania, warunkach jej stosowania, okresach i warunkach oraz procedurze jej zmiany wraz ze wskazaniem indeksu lub stopy referencyjnej,
- rzeczywistej rocznej stopie oprocentowania,
- całkowitej kwocie do zapłaty przez konsumenta wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia, zasadach i terminach spłaty kredytu i tym podobnych,
- umowa kredytu zastrzega łączną wysokość opłat z tytułu zaległości w spłacie kredytu oraz odsetek za opóźnienie na poziomie wyższym niż kwota odsetek maksymalnych za opóźnienie, o których mowa w Kodeksie cywilnym,
- umowa kredytu przewiduje wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu na poziomie wyższym niż maksymalna wysokość pozaodsetkowych kosztów wynikająca z ustawy o kredycie konsumenckim.
Czy art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim reguluje sposób spłaty kredytu?
Artykuł 45 w pewnym zakresie reguluje sposób spłaty kredytu. Zgodnie z ust. 2 jeżeli kredytodawca w umowie nie określił zasad i terminów spłaty kredytu, konsument zwraca kredyt w równych ratach, płatnych co miesiąc, od dnia zawarcia umowy. Dalej w ust. 3 wskazano, że jeżeli umowa o kredyt konsumencki nie przewiduje terminu spłaty kredytu, konsument zwraca kredyt w terminie:
1) pięciu lat – w przypadku kredytów konsumenckich do wysokości 80 000 zł;
2) dziesięciu lat – w przypadku kredytów konsumenckich powyżej 80 000 zł.
Jakie są konsekwencje naruszenia przepisów art. 45 przez kredytodawcę?
Konsekwencje naruszenia art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim są dla kredytodawcy bardzo daleko idące. Interpretacja artykułu 45 o kredycie konsumenckim nie pozostawia złudzeń – naruszenie tego artykułu może otworzyć przed kredytobiorcą drogę do złożenia pozwu o sankcję kredytu darmowego.
W pozwie kredytobiorca może zgłosić roszczenie o kredyt darmowy. Oznacza to, że rozliczenie z kredytu konsumenckiego na podstawie art. 45 spowoduje zwrócenie przez bank wszystkich środków wpłaconych przez kredytobiorcę ponad otrzymany kapitał. Biorąc pod uwagę, że kredytodawcy osiągają istotne zyski z oprocentowania pożyczek, taka sankcja powinna skutecznie odstraszać przed naruszaniem postanowień z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim. W rzeczywistości jednak naruszenia przepisów w tym zakresie pojawiają się nader często.
Jeśli chcą Państwo sprawdzić, czy umowa spełnia przesłanki określone w art. 45, warto zweryfikować, czy kredyt podlega sankcji kredytu darmowego. Wstępne oszacowanie możliwych korzyści umożliwia również kalkulator sankcji kredytu darmowego.
Pomoc w zakresie SKD jest dostępna również lokalnie – sprawdź:
- sankcja kredytu darmowego Szczecin
- sankcja kredytu darmowego Wrocław
- sankcja kredytu darmowego Poznań
- sankcja kredytu darmowego Kraków
Autor: radca prawny Maciej Fiedorowicz, nr wpisu WA-15162