Likwidacja wskaźnika WIBOR jest jednym z rozwiązań rządowej pomocy dla osób spłacających kredyty hipoteczne, tj. tarczy antykryzysowej dla kredytobiorców. Nowy wskaźnik ma być niższy od WIBOR, co w konsekwencji skutkować będzie mniejszą skalą wzrostu oprocentowania oraz wysokości rat kredytów hipotecznych. Co zastąpi WIBOR?
Czym będzie zastąpiony WIBOR?
POLSTR (Polish Short-Term Rate) to nowy wskaźnik stopy procentowej, który ma w przyszłości zastąpić WIBOR i stać się podstawą oprocentowania kredytów w Polsce. Jego wprowadzenie jest częścią szerszej reformy rynku finansowego, której celem jest zwiększenie przejrzystości oraz oparcie wskaźników na rzeczywistych danych rynkowych.
W najbliższych latach w Polsce ma nastąpić istotna zmiana dotycząca oprocentowania kredytów – dotychczasowy wskaźnik WIBOR zostanie stopniowo zastąpiony nowym wskaźnikiem o nazwie POLSTR. Jest to element szerszej reformy rynku finansowego, mającej zwiększyć przejrzystość i wiarygodność ustalania oprocentowania.
Dotychczasowy WIBOR (Warsaw Interbank Offered Rate) był oparty głównie na deklaracjach banków dotyczących tego, po jakiej stopie byłyby skłonne pożyczać sobie pieniądze. W praktyce oznaczało to, że nie zawsze odzwierciedlał on rzeczywiste transakcje na rynku. Właśnie to było jednym z głównych powodów krytyki i licznych sporów sądowych.
Co to jest wskaźnik WIRON?
Wskaźnik WIRON (wcześniej WIRD) ustala średnie oprocentowanie transakcji depozytowych zawieranych przez instytucje finansowe oraz duże przedsiębiorstwa. WIRON obrazuje realną sytuację na rynku finansowym, ponieważ uwzględnia wyłącznie transakcje depozytów niezabezpieczonych o terminie zapadalności ON (overnight).
Co to jest wskaźnik POLSTR?
POLSTR pokazuje, ile faktycznie kosztuje pieniądz na rynku międzybankowym w bardzo krótkim okresie – najczęściej jednego dnia. POLSTR bazuje na rzeczywistych, zawartych transakcjach.
POLSTR należy do tzw. wskaźników wolnych od ryzyka (RFR – Risk-Free Rate). Są to nowoczesne stopy procentowe stosowane już w wielu krajach, np. €STR w strefie euro czy SONIA w Wielkiej Brytanii. Ich wspólną cechą jest to, że opierają się na realnych operacjach finansowych, a nie prognozach czy ofertach.
W praktyce POLSTR jest stopą jednodniową (overnight), co oznacza, że odzwierciedla koszt pieniądza tylko na jeden dzień. Aby zastosować go w kredytach hipotecznych (które wymagają np. stawek 3M lub 6M), stosuje się odpowiednie metody przeliczeń – najczęściej poprzez uśrednianie wartości z wielu dni. Dzięki temu powstaje bardziej stabilna, ale nadal rynkowa podstawa oprocentowania.
Kiedy zmiana wskaźnika WIBOR?
W 2023 roku, w ofertach banków pojawiły się pierwsze kredyty oparte na wskaźniku WIRON. Następnie ustalono, że WIBOR zostanie zastąpiony przez POLSTR. Cały proces zastąpienia wskaźnika WIBOR na POLSTR potrawa do 2028 roku.
Narodowa Grupa Robocza, w skład której wchodzą m.in. przedstawiciele banków, ministerstwa finansów, Komisji Nadzoru Finansowego, Narodowego Banku Polski, Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, Polskiego Fundusz Rozwoju jest odpowiedzialna za proces wprowadzenie nowego wskaźnika, który ma zakończyć się w 2028 roku. Wtedy wskaźnik WIBOR przestanie być publikowany, a warunki wszystkich dotychczasowych umów opartych na WIBOR zostaną zmienione na wskaźnik POLSTR.
Aneks do umowy kredytowej – rozporządzenie BMR
Zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/1011 z dnia 8 czerwca 2016 r. w sprawie indeksów stosowanych jako wskaźniki referencyjne w instrumentach finansowych i umowach finansowych lub do pomiaru wyników funduszy inwestycyjnych i zmieniające dyrektywy 2008/48/WE i 2014/17/UE oraz rozporządzenie (UE) nr 596/2014 (dalej jako: rozporządzenie BMR) od 2018 roku na bankach spoczywa obszerniejszy obowiązek informacyjny.
W związku z tym umowy kredytowe powinny zawierać tzw. klauzule awaryjne, które umożliwią bankom automatyczne zastąpienie jednego wskaźnika referencyjnego drugim, w sytuacji gdy ten pierwszy przestanie istnieć.
Banki coraz częściej wysyłają kredytobiorcom hipotecznym aneksy dotyczące zmiany wskaźnika. Czy warto podpisać aneks do umowy kredytu hipotecznego? Odpowiedź: to zależy od treści umowy oraz treści proponowanego aneksu. W przypadku wątpliwości warto skorzystać z konsultacji z kancelarią prawniczą.