Wzrost raty kredytu nie zawsze oznacza działanie sprzeczne z prawem, jednak każda zmiana wysokości zobowiązania powinna wynikać wprost z zapisów umowy i być oparta na obiektywnych, weryfikowalnych wskaźnikach. Dokładna analiza umowy kredytowej oraz mechanizmu zmiany oprocentowania pozwala ocenić, czy bank działa zgodnie z obowiązującymi zasadami.
Dlaczego rata kredytu ciągle rośnie?
Długotrwały wzrost raty kredytu może znacząco wpłynąć na zdolność kredytobiorcy do dalszej obsługi zobowiązania. Najczęstszą przyczyną wzrostu raty jest zmienna stopa procentowa, która stanowi podstawę oprocentowania wielu kredytów, zwłaszcza hipotecznych. W praktyce oznacza to, że oprocentowanie kredytu nie jest stałe przez cały okres jego trwania, lecz podlega okresowym zmianom.
W przypadku kredytów opartych o WIBOR, rata kredytu WIBOR uzależniona jest od aktualnej wartości wskaźnika WIBOR. Gdy rośnie ten wskaźnik, automatycznie następuje wpływ WIBOR na ratę, co skutkuje jej podwyższeniem, nawet jeśli kapitał kredytu jest systematycznie spłacany.
Istotną rolę odgrywają również stopy procentowe NBP, ponieważ ich podwyżki wpływają na wzrost kosztu pieniądza w całym sektorze bankowym. Banki, reagując na decyzje Narodowego Banku Polskiego, aktualizują wskaźniki referencyjne, co bezpośrednio przekłada się na wysokość rat kredytów ze zmiennym oprocentowaniem.
Od czego zależy wysokość raty kredytu?
Na wysokość raty kredytu składa się kilka elementów, które łącznie tworzą oprocentowanie zobowiązania. Kluczowe znaczenie ma oprocentowanie zmienne kredytu, na które składają się dwa podstawowe składniki.
Pierwszym z nich jest wskaźnik referencyjny, taki jak WIBOR. Drugim jest stała marża banku, ustalana indywidualnie w umowie kredytowej. Marża banku co do zasady nie ulega zmianie przez cały okres kredytowania, natomiast zmienny charakter wskaźnika referencyjnego powoduje wahania raty.
Wysokość raty jest również powiązana z konstrukcją zobowiązania oraz zapisami zawartymi w harmonogramie. Harmonogram spłaty kredytu określa, jaka część raty przeznaczona jest na spłatę kapitału, a jaka na odsetki. W początkowym okresie kredytowania dominują odsetki, co sprawia, że nawet niewielkie zmiany oprocentowania mogą znacząco wpłynąć na wysokość raty.
Czy bank może dowolnie zmieniać ratę?
Bank nie ma prawa dowolnie zmieniać wysokości raty kredytu. Każda zmiana musi wynikać wprost z zapisów umowy kredytowej oraz być oparta na obiektywnych i weryfikowalnych wskaźnikach rynkowych. Jeżeli umowa nieprecyzyjnie określa zasady zmiany oprocentowania lub daje bankowi nadmierną swobodę decyzyjną, może to rodzić poważne wątpliwości prawne. Każda umowa kredytowa powinna w sposób jasny i zrozumiały opisywać mechanizm zmiany raty kredytu, aby kredytobiorca mógł przewidzieć możliwe wahania zobowiązania.
Kredytobiorca ma prawo oczekiwać, że zmiany raty będą transparentne, uzasadnione i możliwe do samodzielnego zweryfikowania. W przypadku braku jasnych zasad lub nieprawidłowego stosowania mechanizmu zmiany oprocentowania, zasadne może być podjęcie dalszych kroków prawnych.
W przypadku umów ze zmiennym oprocentowaniem właśnie m.in. argumenty dotyczące dowolności w ustalaniu wysokości wskaźnika WIBOR i braku przejrzystości zapisów są coraz częściej podnoszone. W sądach przybywa spraw dotyczących umów kredytowych z WIBOR.
Jeżeli chcesz się dowiedzieć czy Twoja umowa zawiera postanowienia niedozwolone zgłoś się do nas – kancelaria LEX WIBOR dokonuje bezpłatnej analizy umowy. Zachęcamy także do skorzystania z prostego narzędzia, jakim jest kalkulator WIBOR, przy pomocy którego sprawdzisz co możesz zyskać.