WIBOR (Warsaw Interbank Offered Rate) od lat stanowi podstawowy wskaźnik referencyjny dla oprocentowania większości kredytów złotowych w Polsce. Coraz częściej jednak pojawiają się pytania o jego przyszłość oraz o skutki ewentualnego zaprzestania publikacji WIBOR-u dla obowiązujących umów kredytowych. Kredytobiorcy słusznie zastanawiają się, czy bank może jednostronnie zmienić oprocentowanie, jaki wskaźnik zastąpi WIBOR oraz czy taka zmiana wskaźnika referencyjnego kredytu wymaga ich zgody. Co jeśli WIBOR zostanie zastąpiony?
Czy bank może zmienić oprocentowanie, jeśli WIBOR zniknie?
Co do zasady bank nie ma prawa dowolnie zmienić oprocentowania kredytu, nawet jeśli WIBOR przestanie być publikowany. Oprocentowanie kredytu stanowi istotny element umowy, a każda jego zmiana musi mieć wyraźną podstawę prawną wynikającą z treści umowy oraz obowiązujących przepisów.
W większości umów kredytowych znajdują się tzw. klauzule awaryjne (fallback provisions), które przewidują sposób postępowania na wypadek zaprzestania publikacji wskaźnika referencyjnego. Jeżeli umowa taką klauzulę zawiera i jest ona sformułowana w sposób jednoznaczny, bank może zastosować przewidziany w niej mechanizm. W praktyce jednak wiele umów zawiera zapisy nieprecyzyjne lub wręcz nieobecne, co może prowadzić do sporów prawnych.
Jeżeli umowa nie przewiduje jasnych zasad zastąpienia WIBOR-u, bank nie może jednostronnie narzucić nowego wskaźnika, gdyż stanowiłoby to ingerencję w treść zobowiązania umownego.
WIBOR reformy 2025
Jaki wskaźnik zastąpi WIBOR?W Polsce planowanym następcą WIBOR-u jest POLSTR. Jest to wskaźnik oparty na rzeczywistych transakcjach depozytowych, a nie – jak WIBOR – na deklaracjach banków. Nowy wskaźnik oprocentowania ma być bardziej przejrzysty, odporny na manipulacje i zgodny z unijnym rozporządzeniem BMR.
Należy jednak podkreślić, że samo wprowadzenie POLSTR nie oznacza automatycznej zmiany oprocentowania w istniejących umowach. Każdorazowo konieczna jest analiza zapisów konkretnej umowy kredytowej oraz tego, czy i w jaki sposób przewiduje ona zastąpienie WIBOR-u innym wskaźnikiem.
Czy kredytobiorca musi zgodzić się na zmianę?
W wielu przypadkach zgoda kredytobiorcy będzie konieczna. Jeżeli zmiana wskaźnika referencyjnego, a tym samym zmiana oprocentowania kredytu, prowadzi do zmiany mechanizmu ustalania oprocentowania, a umowa nie daje bankowi wyraźnego uprawnienia do takiej modyfikacji, wymagana jest zgodna wola obu stron.
Kredytobiorca ma prawo:
- odmówić podpisania aneksu,
- zakwestionować zaproponowane warunki,
- domagać się utrzymania dotychczasowych zasad oprocentowania.
Warto pamiętać, że zmiana wskaźnika może wpływać na całkowity koszt kredytu, dlatego każda propozycja banku powinna być szczegółowo przeanalizowana – najlepiej z pomocą profesjonalnego pełnomocnika.
Jak będzie naliczane oprocentowanie po zmianie?
Po ewentualnym zastąpieniu WIBOR-u nowym wskaźnikiem oprocentowanie kredytu nadal będzie składać się z dwóch elementów:
- marży banku (stałej, określonej w umowie),
- nowego wskaźnika referencyjnego.
Kluczowe znaczenie ma jednak sposób przeliczenia nowego wskaźnika. W praktyce banki mogą stosować tzw. korektę spreadu, aby zachować ekonomiczną równowagę umowy. Nie oznacza to jednak, że kredytobiorca musi akceptować każde rozwiązanie zaproponowane przez bank – szczególnie jeśli prowadzi ono do zwiększenia kosztów kredytu.
Ustanie WIBOR nie daje bankom automatycznego prawa do zmiany oprocentowania kredytów. Każda taka zmiana musi wynikać z umowy kredytowej lub zostać zaakceptowana przez kredytobiorcę. W przypadku wątpliwości co do legalności działań banku, warto skonsultować się z kancelarią prawną LEXWIBOR, która oceni zapisy umowy i pomoże zabezpieczyć interesy kredytobiorcy.
Jeżeli masz kredyt oparty o WIBOR i obawiasz się skutków jego likwidacji, analiza umowy przez doświadczonego prawnika może okazać się kluczowa dla ochrony Twoich praw i finansów.