Od mniej więcej roku głośno jest na temat wprowadzenia nowego wskaźnika referencyjnego do umów kredytowych o zmiennej stopie procentowej. Dotychczasowy wskaźnik WIBOR zastąpiony ma być wskaźnikiem WIRON.
Proces wdrażania zmiany
Proces ten rozpoczął się w teorii już w styczniu 2023 r., w praktyce jednak dopiero od niedawna na rynku bankowym pojawiają się produkty finansowe powiązane ze wskaźnikiem WIRON. Budzi to uzasadnioną obawę klientów banków, którzy zastanawiają się w jaki sposób (i czy w ogóle) zmiana taka będzie korzystna z punktu widzenia wysokości raty kredytu. Z założenia reforma polegająca na zastąpieniu wskaźnika WIBOR, WIRON-em miała na celu zapobiec w przyszłości sytuacjom takim jak ta, która miała miejsce jesienią 2021 r. Wtedy to RPP rozpoczęła cykl podwyżek stóp procentowych, co wpłynęło na skok wartości WIBOR i wzrost rat kredytowych. Czy jednak WIRON jest receptą na rozwiązanie tych problemów, czy może stanowi jedynie symboliczną ulgę dla kredytobiorców?
Pierwsze kredyty WIRON w ING Bank Śląski S.A.
Dopiero od lipca 2023 r. na polskim rynku usług kredytowych dostępne są pierwsze kredyty o zmiennej stopie procentowej, których oprocentowanie zostało oparte o wskaźnik WIRON. Pierwszym bankiem udostępniającym takie kredyty jest ING Bank Śląski S.A.
Wstępna analiza ofert kredytu WIRON prowadzi do jednoznacznych wniosków, że WIRON w niewielkim stopniu wpłynie na spadek wysokości raty kredytu. Z uwagi na fakt, że bank proponuje wyższą marżę przy kredycie WIRON, niż miało to miejsce przy umowach opartych o WIBOR obecnie różnica oprocentowania jest symboliczna. Oprocentowanie WIRON w lipcowych ofertach kredytowych (przy uwzględnieniu marży banku) wynosi ok. 8,3%, podczas gdy analogiczne umowy WIBOR oprocentowane są na poziomie ok. 8,5%.
WIRON a pozew WIBOR
Obecnie wydaje się, że WIRON nie wpłynie realnie na zmniejszenie wysokości rat kredytów. Pod tym względem wydaje się, że nie warto czekać na przekształcenie umów kredytowych WIBOR w umowy oparte o wskaźnik WIRON. Zamiast tego warto zastanowić się nad skierowaniem do sądu pozwu o usunięcie WIBOR. Co istotne, planowane wprowadzenie WIRON w żaden sposób nie powinno wpłynąć na możliwość składania pozwów przez kredytobiorców, którzy zawarli umowy kredytu, których oprocentowanie oparte jest na wskaźniku WIBOR.
POLSTR, nie WIRON następcą WIBOR
Wskaźnik POLSTR ma stać się nowym standardem ustalania oprocentowania kredytów w Polsce. POLSTR (Polish Short Term Rate) opiera się na rzeczywistych transakcjach zawieranych na rynku depozytów jednodniowych, co odróżnia go od WIBOR, bazującego na deklaracjach banków. Dzięki temu mechanizm jego wyznaczania ma być bardziej obiektywny i odporny na subiektywne oceny instytucji finansowych.
W środowisku prawnym i ekonomicznym wskazuje się, że POLSTR ma lepiej odzwierciedlać faktyczne warunki rynkowe, co jest jego kluczową zaletą. Wprowadzenie nowego wskaźnika będzie następować stopniowo, aby umożliwić dostosowanie umów kredytowych i systemów bankowych, koniec procesu przewidziano na 2028 r. W efekcie POLSTR postrzegany jest jako bardziej nowoczesne i stabilne rozwiązanie, które ma uporządkować rynek stóp referencyjnych w Polsce.
Autor: radca prawny Maciej Fiedorowicz, nr wpisu WA-15162