Zawarcie umowy kredytowej nie zawsze oznacza, że jest ona ważna i zgodna z obowiązującymi przepisami. W określonych przypadkach sąd może stwierdzić nieważność umowy kredytowej, co prowadzi do istotnych zmian w rozliczeniach pomiędzy kredytobiorcą a bankiem. W praktyce wiele osób zastanawia się, jakie są skutki unieważnienia umowy kredytowej, jak przebiega postępowanie sądowe oraz jakie konsekwencje wiążą się wywołuje prawomocny wyrok.
Co oznacza unieważnienie umowy kredytowej?
Unieważnienie umowy kredytowej oznacza, że umowę traktuje się jakby nigdy nie została zawarta. Unieważnić umowę kredytową może tylko sąd. Skutkiem stwierdzenia nieważności jest przyjęcie, że umowa nie wywołuje zamierzonych skutków prawnych. Oznacza to konieczność dokonania rozliczenia stron po unieważnieniu zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego dotyczącymi zwrotu świadczeń nienależnych.
Jakie są konsekwencje unieważnienia umowy kredytowej dla kredytobiorcy?
Konsekwencje unieważnienia kredytu dla kredytobiorcy polegają przede wszystkim na obowiązku rozliczenia się z bankiem z otrzymanego kapitału kredytu. Jednocześnie kredytobiorca może dochodzić zwrotu świadczeń spełnionych na podstawie nieważnej umowy, takich jak raty kapitałowo-odsetkowe, prowizje czy inne opłaty.
Aktualnie w orzecznictwie dominuje teoria dwóch kondykcji, zgodnie z którą każda ze stron posiada odrębne roszczenie o zwrot nienależnie spełnionego świadczenia. Oznacza to, że unieważnienie umowy kredytowej rozliczenie stron następuje poprzez odrębne rozliczenie roszczeń kredytobiorcy oraz banku, a nie ich automatyczne potrącenie.
Jakie są konsekwencje unieważnienia umowy kredytowej dla banku?
Skutki unieważnienia umowy kredytowej dotyczą również banku. Po stwierdzeniu nieważności umowy bank traci podstawę prawną do pobierania rat, odsetek, prowizji i innych kosztów wynikających z nieważnej umowy. Jednocześnie przysługuje mu roszczenie o zwrot kapitału kredytu, który został wypłacony kredytobiorcy.
W praktyce pojawiają się również roszczenia banku po unieważnieniu, jednak ich zakres każdorazowo zależy od okoliczności konkretnej sprawy.
Czy unieważnienie umowy kredytowej jest korzystne dla kredytobiorcy?
Unieważnienie kredytu skutki należy zawsze oceniać indywidualnie. W wielu przypadkach stwierdzenie nieważności umowy pozwala kredytobiorcy odzyskać znaczną część świadczeń spełnionych na rzecz banku oraz uwolnić się od obowiązku dalszego wykonywania nieważnej umowy.
Przed podjęciem decyzji warto jednak przeanalizować wysokość dokonanych spłat, wartość pozostałego kapitału oraz możliwe skutki podatkowe i procesowe.
Jak przebiega proces unieważnienia umowy kredytowej?
To jak przebiega unieważnienie umowy kredytowej zależy od okoliczności konkretnej sprawy. Najczęściej jednak postępowanie obejmuje następujące etapy:
- analizę umowy kredytowej (w tym czy zawiera abuzywne postanowienia umowne)
- wezwanie banku do zapłaty
- przygotowanie pozwu do sądu,
- postępowanie przed sądem,
- wydanie wyroku,
- rozliczenie stron po uprawomocnieniu się orzeczenia.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Ile trwa postępowanie sądowe o unieważnienie umowy kredytowej?
Nie istnieje ustawowy termin zakończenia postępowania. Czas trwania sprawy zależy przede wszystkim od stopnia skomplikowania sprawy, liczby rozpraw, stanowiska banku, konieczności przeprowadzenia postępowania dowodowego oraz obciążenia sądu.
Czy unieważnienie umowy kredytowej dotyczy tylko kredytów frankowych?
Nie. Nieważność umowy kredytowej nie jest ograniczona wyłącznie do kredytów frankowych. Obecnie coraz więcej kwestionowanych jest także umów w złotych polskich. W praktyce jednak to właśnie w sprawach dotyczących kredytów indeksowanych lub denominowanych do waluty obcej najczęściej dochodzi do sporów dotyczących ważności umowy oraz występowania abuzywnych postanowień umownych.
Kiedy warto skorzystać z pomocy kancelarii?
Sprawy dotyczące unieważnienia umowy kredytowej wymagają szczegółowej analizy treści umowy, aktualnego orzecznictwa oraz przepisów prawa. Kancelaria prawna może ocenić, czy istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności umowy, przygotować pozew oraz reprezentować kredytobiorcę przed sądem. Profesjonalna pomoc pozwala również właściwie ocenić skutki prawne unieważnienia kredytu, możliwe przedawnienie roszczeń kredytowych oraz sposób rozliczenia stron po unieważnieniu. Nasza kancelaria LEX WIBOR dokonuje bezpłatnej analizy umowy kredytu.