W ostatnich latach coraz więcej kredytobiorców zaczyna dochodzić swoich praw w związku z nieprawidłowościami w konstrukcji kredytów hipotecznych opartych na wskaźniku WIBOR. W efekcie wielu z nich domaga się zwrotu nadpłaconych rat, podważając legalność naliczanych odsetek oraz samego mechanizmu ustalania wysokości miesięcznych zobowiązań.
Rosnąca liczba spraw sądowych o unieważnienie WIBOR w umowach kredytowych sprawia, że temat ten staje się coraz bardziej aktualny. Poniżej przybliżamy kluczowe zagadnienia związane z rozliczeniami kredytowymi po unieważnieniu WIBOR, w tym zasady zwrotu nadpłat, wymagane dokumenty oraz relacje między kredytobiorcą a bankiem.
Kiedy można żądać zwrotu nadpłaconych rat?
Zwrot nadpłaconych rat może być dochodzony w sytuacji, gdy sąd stwierdzi, że postanowienia umowy kredytowej odnoszące się do wskaźnika WIBOR są nieważne lub niezgodne z prawem. Z reguły dotyczy to przypadków, w których kredytodawca nie dopełnił obowiązków informacyjnych wobec klienta lub zastosował klauzule abuzywne, wprowadzające nieprzejrzysty sposób naliczania oprocentowania.
Kredytobiorca może żądać zwrotu nadpłat również wtedy, gdy z umowy wynika, że zmienne oprocentowanie nie zostało należycie uzasadnione, a bank jednostronnie ustalał wysokość rat bez mechanizmu weryfikacji. W takich sytuacjach możliwe jest odzyskanie rat z powodu WIBOR, o ile kredytobiorca zdoła udowodnić przed sądem, że został obciążony kosztami w sposób niezgodny z prawem lub zasadami współżycia społecznego.
Jak wygląda rozliczenie kredytu po unieważnieniu WIBOR?
Po prawomocnym wyroku stwierdzającym nieważność WIBOR lub całej umowy kredytowej, następuje etap rozliczeń między stronami. Rozliczenia bankowe po wyroku opierają się na teorii salda lub dwóch kondykcji – w zależności od podejścia sądu, choć w sprawach frankowych dominuje teoria dwóch kondykcji. Teoria salda zakłada, że strony powinny sobie wzajemnie zwrócić tylko nadwyżkę wynikającą z różnicy między świadczeniami. Z kolei teoria dwóch kondykcji oznacza, że każda strona dochodzi swoich roszczeń oddzielnie – kredytobiorca żąda zwrotu wpłat, a bank ewentualnie zwrotu udostępnionego kapitału.
W praktyce oznacza to, że bank musi oddać nadpłacone raty, czyli różnicę pomiędzy wpłaconymi kwotami a należnością wynikającą z rzeczywistego zadłużenia bez WIBOR. Dodatkowo do takich zwrotów doliczane są odsetki od nadpłat, liczone od dnia wniesienia pozwu lub wcześniejszego wezwania banku do zapłaty. Istotne jest, że każda sprawa jest rozpatrywana indywidualnie i dokładne wyliczenie należności wymaga szczegółowej analizy umowy oraz historii spłat.
Czy bank oddaje nadpłacone raty?
W przypadku pozytywnego wyroku lub zawarcia ugody z bankiem, kredytobiorca może liczyć na zwrot nadpłaconych rat. W sytuacji, gdy sąd uzna postanowienia umowy dotyczące WIBOR za nieważne, bank zobowiązany jest do zwrotu środków pobranych nienależnie. Zazwyczaj dotyczy to nadpłat wynikających z zawyżonych rat opartych na zmiennym oprocentowaniu, które po unieważnieniu WIBOR nie powinno mieć zastosowania.
Warto jednak podkreślić, że nie każdy bank dobrowolnie decyduje się na takie rozliczenia. Często konieczny jest proces sądowy, który umożliwia dochodzenie roszczeń wobec banku na drodze cywilnej. Z drugiej strony, w sprawach frankowych, coraz więcej instytucji finansowych proponuje ugodę z bankiem jako alternatywę dla długotrwałego postępowania sądowego. Takie rozwiązanie może być korzystne, o ile warunki ugody zapewniają uczciwe i pełne rozliczenie nadpłat.
Jakie dokumenty są potrzebne do zwrotu nadpłat?
Aby skutecznie ubiegać się o zwrot nadpłaconych rat, niezbędne jest zgromadzenie odpowiednich dokumentów. Przede wszystkim potrzebna będzie umowa kredytowa wraz z wszystkimi aneksami i załącznikami. Niezbędna jest również pełna historia spłat kredytu, która umożliwia precyzyjne obliczenie wysokości nadpłat i ustalenie, które raty zostały naliczone z zastosowaniem nieprawidłowego oprocentowania.
Ważnym elementem jest również korespondencja z bankiem, w tym ewentualne reklamacje, wezwania do zapłaty oraz odpowiedzi banku. W przypadku postępowania sądowego konieczne będzie także przygotowanie pozwu, w którym należy dokładnie wskazać wysokość roszczenia, jego podstawę prawną oraz dołączyć dowody potwierdzające zasadność żądania. W niektórych przypadkach konieczne będzie również uzyskanie opinii biegłego, który pomoże w analizie mechanizmu naliczania odsetek i wyliczeniu nadpłat.
Sprawa o WIBOR – wsparcie kancelarii prawnej
Nie może dziwić coraz większe zainteresowanie pozwami o unieważnienie WIBOR. W sprawach taki warto skorzystać z profesjonalnego podmiotu jakim jest kancelaria WIBOR. Wstępną wartość możliwego do uzyskania roszczenia można wyliczyć za pomocą prostego w obsłudze narzędzia jakim jest kalkulator WIBOR.
Autor: radca prawny Maciej Fiedorowicz, nr wpisu WA-15162