Wzrost gospodarczy oraz ogólna kondycja ekonomiczna kraju w istotny sposób wpływają na funkcjonowanie sektora finansowego, w tym na banki w Polsce i ich politykę kredytową. Zależność między aktywnością gospodarczą a warunkami finansowania jest złożona, a kluczowe znaczenie mają takie elementy jak cykl koniunkturalny, polityka NBP, poziom inflacji, tempo inwestycji oraz oczekiwania rynkowe dotyczące przyszłości. Dla kredytobiorców oznacza to, że sytuacja makroekonomiczna może bezpośrednio przełożyć się na oprocentowanie kredytów, dostępność finansowania i stabilność kosztów w czasie. Polski rynek, silnie powiązany ze zmianami globalnymi, reaguje na wahania gospodarcze w sposób odczuwalny zarówno przez gospodarstwa domowe, jak i przedsiębiorstwa.
Czy wzrost gospodarczy obniża oprocentowanie?
Wzrost gospodarczy, jeżeli utrzymuje się w stabilnym i przewidywalnym tempie, z reguły wpływa na poprawę warunków rynkowych, ale jego bezpośredni wpływ na poziom oprocentowania nie jest jednoznaczny. W teorii dynamiczny wzrost gospodarczy Polska może prowadzić do zwiększenia aktywności inwestycyjnej, poprawy dochodów oraz wzmocnienia pozycji budżetu państwa, co mogłoby sprzyjać stabilizacji stóp procentowych. Jednak w praktyce wszystko zależy od tego, w którym miejscu znajduje się gospodarka w cyklu koniunkturalnym oraz jak zareaguje na to polityka NBP.
Jeżeli wzrost jest szybki i towarzyszy mu presja inflacyjna, bank centralny podnosi stopy procentowe, wykorzystując instrumenty makroekonomiczne do schłodzenia gospodarki. W efekcie rosną koszty pieniądza w czasie, a tym samym rośnie oprocentowanie kredytów. Z kolei w sytuacji, gdy gospodarka rozwija się umiarkowanie, a inflacja pozostaje pod kontrolą, stopy procentowe mogą być stabilne lub nawet spadać, co obniża koszt finansowania. Wzrost gospodarczy sam w sobie nie determinuje wysokości oprocentowania, lecz wpływa na decyzje w zakresie polityki monetarnej, a ta ostatecznie określa poziom kosztu pieniądza.
Jak gospodarka wpływa na kredytobiorców?
Zmiany gospodarcze oddziałują na kredytobiorców wielowymiarowo. W pierwszej kolejności w pośredni sposób wpływają na ich dochody. W okresach dynamicznego wzrostu zwykle rosną płace, poprawia się sytuacja na rynku pracy, a konsumenci oraz przedsiębiorcy są bardziej skłonni do zaciągania zobowiązań. W okresach spowolnienia natomiast wzrasta ostrożność, a klienci ograniczają nowe kredyty z obawy przed niepewnością.
Nie można również nie wspomnieć, że zmiana stóp procentowych automatycznie przekłada się na koszt rat, zwłaszcza w przypadku kredytów ze zmiennym oprocentowaniem. Dla kredytobiorców oznacza to, że ich sytuacja finansowa jest wrażliwa na decyzje Rady Polityki Pieniężnej, której działania wynikają ze stanu gospodarki.
Trzeba również zauważyć, że gospodarka wpływa na poczucie bezpieczeństwa finansowego. W czasach stabilności łatwiej zaciąga się kredyt, a banki są bardziej elastyczne. Gdy cykl gospodarczy przechodzi w fazę spowolnienia, instytucje finansowe zaostrzają kryteria oceny ryzyka, co może utrudniać dostęp do finansowania. Zależność między gospodarką a dostępnością kredytu staje się wówczas szczególnie widoczna, a stabilne warunki makroekonomiczne są kluczem do budowania zaufania w relacji między klientem a sektorem bankowym.
Co banki analizują w wycenie kredytu?
Sektor bankowy oceniając wnioski kredytowe bierze pod uwagę zarówno czynniki związane z klientem, jak i szeroko rozumiane warunki makroekonomiczne. Oprócz zdolności i historii kredytowej banki analizują inflację, stopy procentowe, poziom bezrobocia, dynamikę dochodów gospodarstw domowych, stabilność rynku pracy oraz oczekiwany kierunek, w jakim będzie zmierzać gospodarka. W ten sposób powstaje zależność między gospodarką a kosztami finansowania, która odzwierciedla ryzyko, jakie bank ponosi udzielając kredytu.
Stopy procentowe, będące pochodną polityki banku centralnego, są najważniejszym czynnikiem wpływającym na oprocentowanie kredytów.
Każda decyzja w zakresie wysokości stóp jest ściśle powiązana z kondycją gospodarki i jej prognozami. Bank ocenia, czy środowisko makroekonomiczne sprzyja stabilności spłat w długim terminie, zwłaszcza w przypadku kredytów hipotecznych, które wiążą klienta z instytucją nawet na kilkadziesiąt lat.
Analizowane są również oczekiwania dotyczące inflacji – wyższa inflacja oznacza większą niepewność i większe ryzyko, co banki kompensują wyższą marżą. Na ocenę wpływa także sytuacja na rynkach międzynarodowych, zmiany w polityce fiskalnej oraz ogólne poczucie stabilności ekonomicznej. W praktyce oznacza to, że decyzje banków nie zależą wyłącznie od indywidualnej sytuacji kredytobiorcy, ale również od szerokiego kontekstu gospodarczego.
Sprawa o WIBOR – wsparcie kancelarii prawnej
Sprawy o unieważnienie WIBOR coraz częściej trafiają do sądów. W postępowaniach takich warto skorzystać z profesjonalnego podmiotu jakim jest kancelaria WIBOR. Wstępną wartość możliwego do uzyskania roszczenia można wyliczyć za pomocą prostego w obsłudze narzędzia jakim jest kalkulator WIBOR.
Autor: radca prawny Maciej Fiedorowicz, nr wpisu WA-15162