Koszty kredytu bankowego to nie tylko odsetki, ale także szereg dodatkowych opłat, które wpływają na całkowity koszt kredytu. Prowizje, opłaty przygotowawcze, administracyjne czy ubezpieczeniowe bywają znacznym obciążeniem dla kredytobiorcy. W określonych sytuacjach prawo przewiduje jednak możliwość ich odzyskania. Warto wiedzieć, kiedy bank ma obowiązek zwrotu, a kiedy konieczna jest aktywność ze strony klienta.
Kiedy bank musi zwrócić prowizję?
Bank musi zwrócić prowizję przede wszystkim w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu. Zgodnie z przepisami oraz utrwalonym orzecznictwem, jeżeli kredytobiorca decyduje się na wcześniejszą spłatę kredytu, bank jest zobowiązany do proporcjonalnego obniżenia wszystkich kosztów związanych z okresem obowiązywania umowy. Obejmuje to nie tylko odsetki, ale również prowizje i inne opłaty jednorazowe, jeśli dotyczą całego czasu trwania kredytu.
Zwrot ten wynika z zasady rozliczenia kosztów kredytu – zwrot prowizji bankowej następuje w części odpowiadającej skróconemu okresowi kredytowania. Nie ma przy tym znaczenia, czy prowizja została pobrana jednorazowo na początku umowy – liczy się jej funkcjonalny związek z czasem trwania kredytu.
Obowiązek zwrotu może powstać również w sytuacji zastosowania instytucji takiej jak sankcja kredytu darmowego – zwrot prowizji za wcześniejszą spłatę jest wówczas tylko jednym z elementów szerszego mechanizmu ochrony konsumenta. Sankcja ta ma zastosowanie, gdy bank naruszył ustawowe obowiązki informacyjne, co skutkuje pozbawieniem go prawa do odsetek i kosztów poza kapitałem.
Czy zwrot prowizji należy się automatycznie?
Choć przepisy jasno wskazują, że zwrot opłat bankowych powinien nastąpić po wcześniejszej spłacie kredytu, w praktyce nie zawsze dzieje się to automatycznie. Część banków dokonuje rozliczenia samodzielnie i zwraca należne środki bez konieczności składania wniosku. Jednak w wielu przypadkach kredytobiorca musi samodzielnie wystąpić z żądaniem rozliczenia.
Brak automatycznego zwrotu nie oznacza, że bank działa zgodnie z prawem. Jeżeli całkowity koszt kredytu został obliczony dla pełnego okresu umowy, a kredyt wygasł wcześniej, bank nie ma podstaw do zatrzymania części kosztów przypadających na niewykorzystany czas. Dotyczy to zarówno prowizji, jak i innych opłat, które nie mają charakteru bezzwrotnego.
W praktyce kredytobiorcy często nie zdają sobie sprawy, że przysługuje im prowizja kredytowa zwrot, co powoduje, że banki nie są motywowane do samodzielnego działania. Świadomość prawna klienta ma więc kluczowe znaczenie.
Jak odzyskać opłaty bankowe?
Odzyskanie środków od banku wymaga przede wszystkim analizy umowy kredytowej oraz sprawdzenia, jakie koszty zostały poniesione. Należy ustalić, czy pobrane kwoty były powiązane z okresem obowiązywania umowy, czy też miały charakter jednorazowej usługi faktycznie wykonanej przez bank.
Pierwszym krokiem jest złożenie reklamacji, w której należy wskazać podstawę prawną roszczenia oraz zażądać zwrotu proporcjonalnej części kosztów. W przypadku wcześniejszej spłaty kredytu argumentem jest zmniejszenie całkowitego kosztu kredytu i obowiązek jego ponownego rozliczenia. Jeśli bank pobrał nienależne opłaty bankowe, klient ma prawo domagać się ich zwrotu w całości.
Gdy bank odmawia, możliwe jest skierowanie sprawy do rzecznika finansowego lub na drogę sądową. Coraz więcej wyroków potwierdza, że zwrot opłat bankowych należy się konsumentom, a argumentacja banków bywa uznawana za bezpodstawną.
Warto pamiętać, że skuteczne rozliczenie kosztów kredytu – zwrot prowizji bankowej może obejmować nie tylko samą prowizję, ale również inne opłaty administracyjne i okołokredytowe. Im lepiej przygotowane roszczenie, tym większa szansa na pozytywne zakończenie sprawy.
Sprawa o WIBOR – wsparcie kancelarii prawnej
Sprawy o unieważnienie WIBOR coraz częściej trafiają do sądów. W postępowaniach takich warto skorzystać z profesjonalnego podmiotu jakim jest kancelaria WIBOR. Wstępną wartość możliwego do uzyskania roszczenia można wyliczyć za pomocą prostego w obsłudze narzędzia jakim jest kalkulator WIBOR.
Autor: radca prawny Maciej Fiedorowicz, nr wpisu WA-15162